- بناهای تاریخی

حریم تپه قلایچی بوکان در وزارت میراث فرهنگی تصویب شد؛ گام مهم برای ثبت جهانی محور مانا

 

 مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌غربی گفت: تصویب عرصه و حریم تپه قلایچی بوکان در شورای حریم وزارت میراث‌فرهنگی کشور گامی مهم برای ثبت جهانی محور مانا و نزدیک شدن این محوطه تاریخی به فهرست یونسکو است.

 مرتضی صفری روز دوشنبه با اشاره به این مصوبه، افزود: تصویب عرصه و حریم تپه قلایچی علاوه بر تقویت حفاظت از این محوطه، زمینه انجام پژوهش‌های علمی و کاوش‌های باستان‌شناسی آینده را نیز فراهم می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: این اقدام به پژوهشگران، باستان‌شناسان و علاقه‌مندان امکان می‌دهد تا بدون نگرانی از مداخله‌های غیرمجاز، مطالعات دقیق و مستندی از ساختار قدرت، هویت فرهنگی و زندگی روزمره جوامع پیشاهخامنشی منطقه داشته باشند.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌غربی اضافه کرد: حفاظت از تپه قلایچی و سایر محوطه‌های تاریخی شمال‌غرب کشور نه تنها بخشی از هویت فرهنگی منطقه است، بلکه سرمایه‌ای ملی برای توسعه گردشگری فرهنگی و جذب علاقه‌مندان داخلی و خارجی به تاریخ و هنر ایران باستان محسوب می‌شود.

وی تصریح کرد: تصویب عرصه و حریم تپه قلایچی امکان هماهنگی طرح‌های توسعه‌ای و عمرانی با ضوابط میراث فرهنگی را فراهم کرده و از بروز آسیب‌های احتمالی به این محوطه باستانی جلوگیری می کند.

صفری ادامه داد: همچنین این اقدام به ایجاد چارچوبی قانونی برای ممانعت از هرگونه ساخت‌وساز غیرمجاز و تخریب محیط پیرامونی تپه کمک می‌کند و نقش مهمی در حفاظت بلندمدت آن ایفا می‌کند.

وی افزود: پرونده تعیین عرصه و حریم تپه تاریخی قلایچی در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ پس از بررسی و تأیید در کمیته فنی، در شورای حریم وزارت متبوع با حضور کارشناسان و صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف مطرح شد و پس از بحث‌های کارشناسی تصویب شد که این تصمیم نشان‌دهنده اهمیت محوطه قلایچی در زمینه حفاظت حقوقی و برنامه‌ریزی اصولی برای ثبت جهانی محور مانا است و می‌تواند زمینه‌های لازم برای مدیریت پایدار این تپه تاریخی را فراهم کند.

مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی با اشاره به اهمیت تاریخی و فرهنگی تپه قلایچی بیان کرد: این تپه یکی از شاخص‌ترین محوطه‌های تاریخی شهرستان بوکان و منطقه شمال‌غرب کشور است که به ویژه به دوره مانایی (سده‌های ۹ تا ۷ پیش از میلاد) نسبت داده می‌شود.

صفری اظهار کرد: در این محوطه، بقایای معماری خشتی، دیوارهای عظیم و آجرهای لعاب‌دار با نقوش اساطیری و هندسی کشف شده که پیوندهای فرهنگی میان ماناییان و جهان آشوری–اورارتویی را نشان می‌دهد. برخی پژوهشگران، این تپه را با شهر باستانی «ایزیرتو»، پایتخت مانا مرتبط می‌دانند و بر اهمیت سیاسی، هنری و معماری آن تأکید دارند.

 تپه قلایچی در نزدیکی شهر بوکان در آذربایجان غربی، یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی عصر آهن در شمال‌غرب ایران است که به‌ویژه به دوره مانایی (سده‌های ۹ تا ۷ پیش از میلاد) نسبت داده می‌شود. این محوطه با کشف بقایای معماری خشتی، دیوارهای عظیم، و به‌ویژه آجرهای لعاب‌دار با نقوش اساطیری و هندسی شهرت دارد؛ آجرهایی که از نظر هنری و نمادشناختی، پیوندهای فرهنگی میان ماناییان و جهان آشوری–اورارتویی را نشان می‌دهند.

برخی پژوهشگران این مکان را با شهر باستانی «ایزیرتو» (پایتخت مانا) مرتبط دانسته‌اند. تپه قلایچی به دلیل اهمیت سیاسی، هنری و معماری‌اش، نقشی کلیدی در شناخت ساختار قدرت و هویت فرهنگی جوامع پیشاهخامنشی منطقه ایفا می‌کند.

ایرنا